Ovaj frižider imala je svaka kuća u Jugoslaviji, a sada je otkriveno zašto se nikada nije kvario
Malo koji kućni aparat izaziva toliku nostalgiju u domaćinstvima širom bivše Jugoslavije kao stari hladnjaci brendova poput Obodina sa Cetinja ili Gorenja. Fabrika Obod predstavila je svoj prvi model još 1954. godine na Zagrebačkom velesajmu, a mnogi se na društvenim mrežama i danas prisećaju primeraka koji su u njihovim domovima radili bez ijednog kvara po 30 i više godina.
Stari frižideri poput Obodina i Gorenja iz bivše Jugoslavije poznati su po dugovečnosti i jednostavnoj konstrukciji
Njihova trajnost nije bila posledica tajne fabrike, već jednostavne fizike – zamrzivač je bio smešten na vrhu radi prirodne konvekcije vazduha
Malo koji kućni aparat izaziva toliku nostalgiju u domaćinstvima širom bivše Jugoslavije kao stari hladnjaci brendova poput Obodina sa Cetinja ili Gorenja. Fabrika Obod predstavila je svoj prvi model još 1954. godine na Zagrebačkom velesajmu, a mnogi se na društvenim mrežama i danas prisećaju primeraka koji su u njihovim domovima radili bez ijednog kvara po 30 i više godina.
U narodu se često veruje da su se nekada uređaji pravili da traju, dok se danas u komentarima redovno pominju teorije o namernom ograničavanju veka trajanja. Međutim, stručnjaci objašnjavaju da dugovečnost starih hladnjaka nije bila posledica nikakve "tajne fabričke recepture", već jednostavne fizike i pametne konstrukcije svog vremena.
Trik je bio u poziciji zamrzivača i prirodnoj fizici
Za razliku od modernih uređaja gde se zamrzivač uglavnom nalazi na dnu, stariji modeli imali su zamrzivač smešten na samom vrhu. U pitanju je primena principa prirodne konvekcije vazduha.
Po zakonima fizike, hladan vazduh je gušći i teži od toplog, pa se prirodno spušta ka dnu frižidera, dok se topliji vazduh podiže prema hladnoj površini isparivača na vrhu. Zbog toga starim hladnjacima uopšte nije bio potreban ventilator za cirkulaciju vazduha, niti složeni elektronski senzori i kanali kakve imaju današnji uređaji.
Znatno manji broj pokretnih i elektronskih komponenata značio je i drastično manju šansu za kvar.
Zašto je zamrzivač u modernim frižiderima premešten na dno?
Napretkom tehnologije i uvođenjem ventilatora, proizvođači više nisu bili vezani za prirodno strujanje vazduha. Zamrzivač je premešten na dno pre svega zbog ergonomije — sveže namirnice, mleko i povrće vadimo češće tokom dana, pa je praktičnije da budu u visini očiju kako se ne bismo stalno saginjali.
Stari raspored i danas ima ogromnu prednost u uštedi struje
Iako raspored sa zamrzivačem na vrhu danas mnogima deluje staromodno, on je i dalje najefikasniji po pitanju potrošnje energije.
Prema zvaničnim podacima američkog Ministarstva energetike (DOE) i programa ENERGY STAR, frižideri sa zamrzivačem na vrhu troše od 10 do 25 odsto manje električne energije u odnosu na modele gde je zamrzivač na dnu ili popularne „side-by-side” modele.
Ispostavlja se da klasični raspored starog jugoslovenskog frižidera nije bio nikakav mit, već vrhunski primer funkcionalnog inženjeringa koji je i danas izuzetno racionalan izbor.
(Jutarnji)