Da li je sve spremno za kopneni napad na Iran?
Informacija se smatra realnom jer oružane grupe Kurda u Iranu već raspoređene su hiljade boraca duž iračko‑iranske granice.
Američka Centralna obaveštajna agencija (CIA) radi na planu naoružanja kurdskih opozicionih snaga u Iranu kako bi podstakla ustanak protiv iranskog režima, navodi CNN uz upotrebu više izvora.
Informacija se smatra verodostojnom jer oružane grupe Kurda u Iranu već raspoređene su hiljade boraca duž iračko‑iranske granice. Od početka sukoba neke od njih javno pozivaju iranske vojnike da pređu na njihovu stranu, a kao odgovor Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) sve češće sprovodi napade na kurdske položaje.
Prema jednom izvoru CNN-a, ideja je da kurdske snage sarađuju sa iranskim bezbednosnim organima kako bi ih odvratili od velikih gradova, čime bi građanima olakšalo organizovanje protesta protiv vlasti. Drugi američki zvaničnik navodi da Kurdi mogu izazvati haos u regionu i iscrpiti vojne resurse Teherana na maksimum. Postoji takođe plan da se zauzmu teritorije na severu Irana i stvore tampon-zona koja bi koristila Americi i Izraelu.
Prema izveštaju The New York Times, pripreme za moguću kopnenu ofanzivu već su u toku. Proameričke kurdske snage u Iraku navodno organizuju jedinice koje bi mogle da uđu u Iran i otvore novi front u sukobu. Prema kurdskim izvorima, američki predsednik Donald Trump je ove nedelje razgovarao sa Mustafom Hijrijem, liderom Demokratske stranke Kurdistana u Iranu. Washington istovremeno pregovara i sa vlastima iračkog Kurdistana jer bi svaka operacija naoružavanja iranskih Kurda zahtevala logističku podršku od autonomne regije.
Iran je većinski šiitska država u kojoj oko 60 % stanovništva čine Persijanci, dok ostatak čine Azeri, Kurdi, Luri i Baluči. Istorijski najčešći protesti protiv vlasti odvijaju se u Kurdistanu na severozapadu zemlje i u provinciji Sistan i Balucestan na jugoistoku. Kurdi i Baluči su uglavnom suniti i već decenijama se nalaze u sukobu sa šiitskim establišmentom u Teheranu.
Vašington sada pokušava da pokrene novu pobunu, uprkos tome što je američka politika prema Kurdima često bila kontradiktorna. Tokom rata protiv Islamske države, kurdske snage su se pokazale ključnim saveznikom SAD u Siriji unutar Syrian Democratic Forces (SDF). Ipak, 2019. godine Trump je iznenada povukao američke trupe sa severa Sirije nakon razgovora sa turskim predsednikom Recep Tayyip Erdoğanom, čime je otvoren prostor za tursku ofanzivu protiv kurdskih snaga.
U ponedeljak je Trump izjavio da bi, ako bude potrebno, Sjedinjene Američke Države mogle započeti kopnenu operaciju u Iranu. Ministar odbrane Pita Hegseta naglasio je da razmještanje američkih snaga nije isključeno i da se radi o brzom vojnom potezu, a ne o pokušaju „izgradnje demokratije“.
Ipak, već sledećeg dana Trump je ublažio svoje izjave i podelio tekst kolumniste Marc Thiessen iz The Washington Post u kojem se navodi da „nema potrebe za američkim invazionim snagama“, jer bi „iranski narod mogao biti pešadija na terenu“.
Mnogi analitičari upozoravaju da bi slanje američke vojske u Iran predstavljalo ozbiljnu grešku. Bivši direktor CIA‑ja John Brennan je smatrao da bi takav potez mogao izazvati posledice slične onima koje je donela invazija na Irak 2003. godine. Za razliku od tog rata, SAD trenutno nema stotine hiljada vojnika na Bliskom istoku, a Iran je teritorijalno i demografski znatno veći od Iraka.
Osim toga, Washington više nema široku međunarodnu koaliciju kakvu je imao 2003. godine. Tada je čak 49 država podržalo američku intervenciju, dok je danas glavni saveznik samo Izrael. Skeptičnost postoji i u samim Sjedinjenim Državama, gde ankete pokazuju da većina građana ne podržava novi rat u regionu.
Analitičari iz Council on Foreign Relations podsećaju na iskustvo u Iraku: nakon invazije 2003. godine preminulo je oko 4.500 američkih vojnika, dok je više od 200.000 iračkih civila izgubilo život.
Svi detalji o napadu Izraela i Amerike na Iran možete pratiti uživo na našem blogu.